Chester Beatty Library – Collections – The Western Collection – Manuscripts – Hebrew & Samaritan | The Western Manuscripts Hebrew & Samaritan Collection, Chester Beatty Library Hebrew & Samaritan Collection
Skip Navigation

Eabhrach Samárach

I gcás a lán de na cnuasaigh níos lú i Leabharlann Chester Beatty, na Cnuasaigh Eabhracha agus Shamáracha mar shampla, níl iontu ach líon an-bheag imleabhar, rud a léiríonn, b’fhéidir, an deacracht a bhí ag Chester Beatty teacht ar shaothair den chineál seo.  

Ba é Abraham Shalom Yahuda (1877-1951), émigré Giúdach Éimineach, a ndearnadh ollamh de ag Yale, príomhchomhairleoir Beatty i gcomhair lámhscríbhinní Neasoirthearacha.  Ba bhailitheoir leabhair mór é an Dr Yahuda é féin, agus tá a chnuasach anois ag an Leabharlann Náisiúnta agus Ollscoile Ghiúdach, Iarúsailéim.  D’fhoinsigh Yahuda lámscríbhinní do Beatty ó 1927 go dtí gur aistrigh Beatty go hÉirnn i 1949.

D’féadfadh sé nár sholáthair Yahuda, ar chomhbhailitheoir téacsanna Giúdacha é féin, téacsanna oiriúnacha do Beatty ach gur choinnigh sé a mbunús dó féin nó gur dhíol le bailitheoirí Giúdacha eile iad.   

An Cnuasach Samárach

Sa Chnuasach Shamárach tá dhá leabhar ann agus cnuasach de bhlúirí éagsúla-duilleoga indibhidiúla nó grúpa duilleog ó lámhscríbhinní éagsúla.

Is cóipeanna iad seo uile den téacs amháin (An Peintiteoch Samárach) dar réimse dátaí ón dara haois déag go dtí an seachtú haois déag.

Gan aon amhras, tá tábhacht idirnáisiúnta ag baint leis an dá choidéacs Shamáracha Ms 751 (1225) agus Ms 752 (1339).  Cheannaigh Beatty iad seo in 1930, tríd an Dr. Yahuda.  

An Cnuasach Eabhrach

Tá an Cnuasach Eabhrach comhdhéanta d’aon leabhar is fiche, ach sa chás seo tá na míreanna dar dáta i bhfad Éireann níos déanaí ná sa Chnuasach Shamárach, an t-ochtú haois déag nó an naoú haois déag den chuid is mó, an ceann is luaithe ón seachtú haois déag b’fhéidir agus an ceann is déanaí, cuimhneachán fichiú haoise ó Iarúsailéim.   Den chuid is mó is scrollaí Eistir (ocht gcinn), scrollaí an Torah (sé cinn) nó mezuza (trí cinn) iad.

Is Bíobla Eabhrach Iodálach é an téacs maisithe is suntasaí, Ms 772 (c. séú haois déag).

De réir dealraimh is de thionscnamh na hIodáile bunús na lámhscríbhinní Eabhracha, toisc gur i script chuadrach Iodálach a scríobhadh cuid mhaith acu, ach is i gCaireo a ceannaíodh a mbunús i 1930.

Is iad na cinn is suimiúla Peintiteoch Éimineach Eabhrach atá ceangailte le chéile de chóip de Réamhrá Gramadaí  Tijan don Bhíobla Ms 761 (c. tríú haois déag) agus coidéacs cabalach agus réalteolaíoch Eabhrach ón Spáinn, Ms 762 (c. 1762).

Foilseacháin

Plummer, Reinhart (1979) 'The Samaritan Manuscripts of the Chester Beatty Library', Studies (earrach/samhradh): 66-79.