Chester Beatty Library – Collections – The Western Collection – Manuscripts - Coptic | The Western Manuscripts Coptic Collection, Chester Beatty Library Coptic Collection
Skip Navigation

Aetópach

Tá an cnuasach de chaoga a ceathair lámhscríbhinn Aetópach sa Leabharlann beag, ach tá cuid de na himleabhair ríthábhachtach.  Amach ó na leabhair soiscéil agus saltracha, tá samplaí ann de na saothair chráifeachta is mó éilimh  den Eaglais Aetópach amhail Moltaí Mhuire (Weddase Maryam), Míorúiltí na Maighdine Muire (Ta'amera Maryam) agus ‘Samhail’ (malke) Míchil Ardaingeal.     Lena chois sin, tá mórán samplaí maithe de bhriochtaí nó scrollaí draíochta a úsáideadh in aghaidh tinnis nó ar son cosanta spioradálta.

Tá réimse dátaí ón seachtú haois déag go dtí an naoú haois déag ag baint leis na lámhscríbhinní.  Cheannaigh Chester Beatty iad uile seachas cúig cinn ar an mhargadh oscailte ag ceantanna éagsúla Sotheby i Londain.  Ceannaíodh líon beag sna 1930í, ach ceannaíodh a mbunús tar éis dó aistriú go Baile Átha Cliath i 1950, nuair a d’fhairsingigh sé a chnuasach chun míreanna a chur ann a luífeadh, dar leis, leis an ‘toil Chaitliceach’.

Cuireadh roinnt leabhar leis an chnuasach trí thiomnacht, aistriú ó Leabharlann Náisiúnta na hÉireann nó trí thabhartas ón Dr. Diarmuid Ó Riain, Ardeaspag Átha Cliath nach maireann.

Méadaíodh an cnuasach le mórán leabhar priontáilte a bhaineann leis an Aetóip (a léiríonn luathúsáid chló na hAetóipe): tuairiscí taistil (go háirithe iad siúd de chuid misinéirí Íosagánacha) agus leabhair phláta dathanna a léiríonn radharcra agus feisteas na ndaoine.   

Péinteáil lámhscríbhinní Aetópach

Tá traidisiún bríomhar ealaíonta san Aetóip nach furasta a chatagóiriú.  Ó thaobh stíle de, níl sí neachtar acu Afracach ná Coptach ná Iartharach ach ina meascán de na trí cinn seo uile.   Gné shuntasach a bhaineann le cuid mhaith lámhscríbhinní Aetópacha is ea an ráidhse de mhiondealbha agus gnéithe ornáideacha eile, amhail barrbhandaí agus imill.  Amach ón Eaglais Airméineach, níl maisiúchán den chineál seo chomh feiceálach céanna i lámhscríbhinní eaglaisí eile de chuid an Oirthir Chríostaí.  Ba í áilleacht na lámhscríbhinní maisiúla seo a tharraing aird Chester Beatty.

Léiríonn na lámhscríbhinní seo ní amháin an traidisiún ealaíonta bríomhar a mhaireann san Aetóip ach cráifeacht pobail a ghlac an Chríostaíocht chuige féin beagnach 200 bliain sular tháinig Naomh Pádraig go hÉirinn.  Chabhraigh an creideamh domhain-fhréamhaithe Críostaí seo, agus daingne Ardchríocha na hAetóipe chun cultúr na hAetóipe a chosaint agus a chaomhnú.  Tá na pictiúir breac le híomhánna a bhreathnaíonn aithnidiúil agus an-éagsúil araon don tsúil Iartharach. 

Foilseacháin

Cerulli, Enrico (1965) I manoscritti etiopici della Chester Beatty Library in Dublino, Memorie: classe di scienze morali Serie VII Iml. XI, Fasc. 6. An Róimh: Accademia Nazionale dei Lincei.